Theo nghệ sĩ Đình Toàn, thị hiếu của khán giả hôm nay, đặc biệt là giới trẻ thay đổi rất nhiều nên anh và ekip sân khấu kịch cũng phải làm mới cách kể chuyện để giữ chân người xem.
Sân khấu kịch từng là một không gian quen thuộc của biết bao thế hệ khán giả Việt Nam. Ở đó, khán giả không chỉ đến để xem diễn, mà còn để sống cùng nhân vật, cùng khóc, cùng cười và suy nghĩ qua từng vở kịch. Tuy nhiên, theo dòng chảy của nhịp sống hiện đại, sân khấu kịch đang phải đối diện với nhiều thách thức khi khán giả dần thưa vắng, gu thưởng thức thay đổi và yêu cầu về hình thức biểu đạt ngày càng cao hơn.
Để sân khấu kịch nói tiếp tục tồn tại và phát triển, những người làm nghệ thuật như đạo diễn – diễn viên Đình Toàn không ngừng tìm kiếm “hơi thở mới” cho sân khấu, với khát vọng kết nối giữa khán giả của hôm qua và khán giả của hôm nay.
Góp mặt trong chương trình Kính Đa Chiều mới đây, đạo diễn – diễn viên Đình Toàn có những chia sẻ sâu sắc về chủ đề Hơi thở mới cho kịch. Theo nam nghệ sĩ, gu thưởng thức của khán giả ngày nay khác rất xa so với trước kia, đặc biệt là những khán giả trẻ. Nếu như trước đây, trẻ nhỏ dễ dàng tin vào một câu chuyện, dù có phần phi lý hoặc ước lệ, thì nay các bé lại phân tích rất nhanh nhạy và đặt ra nhiều câu hỏi phản biện hơn.
Nghệ sĩ Đình Toàn lấy ví dụ: “Ngày xưa, mình kể chuyện Cô bé quàng khăn đỏ đi vào rừng, gặp chó sói rồi chó sói nuốt cô bé, bác thợ săn mổ bụng chó sói, nhét đá vô. Khi ấy, ai cũng tin nhưng bây giờ, nếu kể như vậy, các bé nhỏ sẽ hỏi sao chó sói bị mổ bụng mà còn sống?”.
Nam đạo diễn cho biết thêm: “Các bé ngày nay lanh lợi hơn rất nhiều vì được tiếp cận nhiều thông tin. Ngay cả trong giáo dục hiện nay nếu kể chuyện Cô bé quàng khăn đỏ như vậy sẽ có yếu tố bạo lực, không phù hợp với thiếu nhi nên vấn đề đặt ra là vẫn câu chuyện đó nhưng phải kể như thế nào cho phù hợp, hấp dẫn mà vẫn giữ được ý nghĩa”.
Vì vậy, nghệ sĩ sân khấu bây giờ phải không chỉ là thay đổi lời thoại hay bối cảnh mà còn thay đổi nhịp kể để tạo sự cuốn hút. Nghệ sĩ Đình Toàn ví dụ: “Khi kể chuyện Cô bé quàng khăn đỏ, lúc cô bé hỏi bà: “Sao tai bà to thế?” thì bà trả lời: “Tại bà nghe nhạc rock” hay khi cô bé hỏi: “Sao mắt bà to thế?” thì bà trả lời “Tại bà xem điện thoại nhiều quá”, để vừa tạo sự vui nhộn, vừa lồng ghép thông điệp giáo dục”.
Không chỉ thu hút khán giả nhí, nghệ sĩ Đình Toàn còn nghĩ cách giữ chân cả người lớn. Nam diễn viên kể: “Vì ai cũng mang điện thoại nên chỉ cần tắt đèn chuyển cảnh là thấy khán giả mở điện thoại. Vậy phải làm sao để khán giả không xem điện thoại lúc nghệ sĩ diễn? Câu trả lời nằm ở cách kể chuyện. Bạn phải kể một câu chuyện theo cách mới, nhịp diễn mới và đưa người xem vào chính thời đại của họ”.
Một ví dụ tiêu biểu cho sự đổi mới cách diễn của nghệ sĩ Đình Toàn là vở kịch Lệ Chi Viên mà anh và tập thể sân khấu kịch Idecaf vừa dựng lại. Đây là một trong những vở kịch nổi tiếng của sân khấu Idecaf cách đây khoảng 25 năm. Tuy nhiên, thay vì tái diễn theo lối cũ, ê-kíp đã quyết định làm mới toàn bộ vở diễn, từ lời thoại, nhịp diễn đến cả phục trang, đạo cụ.
Nghệ sĩ Đình Toàn kể, anh và ekip đọc lại kịch bản gốc rồi ngồi bàn với nhau để xem điều gì có thể làm mới. Nam nghệ sĩ không thay đổi nội dung nhưng chọn cách kể mới với nhịp nhanh hơn và góc nhìn mới mẻ. Nếu như trước đây, nghệ sĩ diễn cổ trang thường thoại chậm, nhấn nhá thì nghệ sĩ Đình Toàn chọn cách thoại nhanh, rõ ràng với tâm lý như người hiện đại đang sống trong bối cảnh xưa.
Đạo diễn, diễn viên Đình Toàn bày tỏ: “Không diễn giống như xưa không phải là vở kịch xưa không hay mà vì thời đại này, thị hiếu khán giả thay đổi nên đạo diễn muốn kể chuyện theo cách mới và kết quả được nhiều người đón nhận”.
Sự đổi mới của vở kịch Lệ Chi Viên không chỉ dừng lại ở cách thoại, mà còn ở hình thức thể hiện. Trang phục trong vở diễn được nghiên cứu kỹ lưỡng để bám sát với bối cảnh lịch sử, thay vì chỉ dừng lại ở hình ảnh áo dài, khăn đóng như trước đây. Điều đó không chỉ giúp khán giả hiểu rõ hơn về không gian văn hóa xưa, mà còn khiến câu chuyện trở nên chân thực và hấp dẫn hơn.
Ngay cả trong những cảnh tranh luận, đấu đá quyền lực trong vở Lệ Chi Viên, nghệ sĩ Đình Toàn và ekip cũng không dùng cách thoại ước lệ như xưa mà để nhân vật nói như cách con người hiện đại. Khi ấy, khán giả sẽ cảm nhận được hơi thở của mình trong câu chuyện và dễ đồng cảm, dễ nhập tâm hơn. Song, nghệ sĩ Đình Toàn cũng không quên nhấn mạnh rằng dù vở kịch được làm mới như thế nào thì phải giữ được giá trị cốt lõi của tác phẩm. Bởi mới mẻ chỉ là cách thể hiện còn điều quan trọng nhất chính là giá trị ý nghĩa nghệ thuật.
Clip Nghệ sĩ Đình Toàn giữ hồn xưa, khoác áo mới cho vở kịch Lệ Chi Viên:
Với sự nỗ lực và tâm huyết của đạo diễn, diễn viên Đình Toàn nói riêng và các nghệ sĩ sân khấu kịch nói chung, host Minh Ngọc tin chắc rằng các diễn viên kịch sẽ tiếp tục cống hiến cho khán giả những vở diễn sâu sắc và giàu ý nghĩa nhân văn.
Kính Đa Chiều chủ đề tiếp theo “Hình tượng Cóc trong văn hóa nông nghiệp” với sự tham gia của host Lê Hoàng và Thạc sĩ Nguyễn Hiếu Tín sẽ phát sóng lúc 20h ngày 18/11/2025 trên VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp Jet Studio thực hiện.
