Góp mặt trong chương trình Kính Đa Chiều sắp tới, Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc sẽ có những chia sẻ thẳng thắn về các rủi ro tiềm ẩn khi phụ huynh cho con em đi du học, trong khi chưa tìm hiểu và cân nhắc kỹ lưỡng.
Trong những năm gần đây, du học trở thành một mục tiêu lớn của nhiều gia đình Việt Nam. Không ít phụ huynh xem việc cho con em mình học tập ở nước ngoài như một sự bảo chứng cho tương lai, cho thành công và cho vị thế xã hội.
Tuy nhiên, qua cuộc trò chuyện cùng Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc trong chương trình Kính Đa Chiều sắp tới, phụ huynh sẽ hiểu hơn về những rủi ro tiềm ẩn của việc cho con em du học, thay vì chỉ nhìn vào hào quang bề ngoài của tấm bằng quốc tế.
Theo Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc, có những gia đình mặc định con mình tốt nghiệp lớp 12 là phải ra nước ngoài học đại học bằng mọi giá, bất chấp hoàn cảnh, năng lực hay điều kiện thực tế. Tuy nhiên, có rất nhiều khía cạnh mà gia đình cần xem xét kỹ trước khi đưa ra quyết định cho con du học, bởi chỉ cần một sự bất cẩn nhỏ cũng có thể dẫn đến những hệ quả rất khó lường.
Rủi ro đầu tiên và cũng rất phổ biến là việc chọn sai ngành học. Hiện nay, không khó để bắt gặp xu hướng chọn ngành theo “trend”. Ngành nào đang hot, được cho là dễ kiếm tiền, dễ định cư thì phụ huynh và học sinh có xu hướng chạy theo. Thế nhưng, nếu ngành học đó không phù hợp với năng lực, tố chất và sở thích của sinh viên, thì sau khi ra trường, khả năng thành công là rất thấp. Khi không có đam mê, không có “lửa” và nhiệt huyết, việc học đã khó, làm việc còn khó hơn.
Rủi ro thứ hai chính là giáo dục ngày nay ở nhiều quốc gia cũng mang tính kinh doanh rất rõ rệt, đặc biệt là ở những nền giáo dục mạnh, nơi thu hút đông đảo sinh viên quốc tế. Điều này không hoàn toàn xấu, nhưng nó kéo theo những rủi ro nhất định, trong đó có cả yếu tố bất hợp pháp.
Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc dẫn chứng một trường hợp được báo chí phản ánh gần đây, đó là học tại trường đại học ở Mỹ nhưng bằng cấp lại không được Chính phủ Việt Nam công nhận.
Một rủi ro khác mang tính tâm lý khá nguy hiểm, đó là ảo tưởng về bản thân và tương lai nghề nghiệp. Không ít du học sinh mang suy nghĩ rằng bản thân học ở một nền giáo dục tiên tiến, một ngôi trường tốt, thì sau khi tốt nghiệp đương nhiên sẽ có công việc tốt, vị trí cao và mức lương vượt trội so với những người khác.
Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động lại rất khác. Nhà tuyển dụng không quan tâm bạn học ở đâu, mà quan tâm bạn mang lại hiệu quả gì cho tổ chức. Khi kỳ vọng quá cao nhưng thực tế không như mong đợi, nhiều bạn rơi vào trạng thái khó hòa nhập, khó chấp nhận sự thật, không hài lòng với hiện tại và dần mất phương hướng.
Clip Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc tiết lộ thực tế du học sinh về nước khó tìm việc vì ảo tưởng lương cao:
Ngoài ra, áp lực tâm lý xã hội cũng là một rủi ro lớn đối với du học sinh. Nhiều bạn hiểu rằng việc mình được đi học là sự hy sinh rất lớn của cha mẹ, nên tự đặt lên vai mình những gánh nặng vô hình như phải học giỏi, phải thành công, phải “trả ơn”. Các bạn buộc phải cố gắng vượt quá khả năng, ép mình vào những khuôn mẫu mà đôi khi không phù hợp với bản thân.
Đặc biệt không thể không nhắc đến rủi ro về tài chính. Du học là một hành trình dài hơi, đòi hỏi nguồn lực tài chính ổn định và có kế hoạch dự phòng. Nhiều gia đình phải cố gắng quá sức để lo cho con đi học. Khi mọi thứ diễn ra đúng lộ trình, ngân sách có thể đủ nhưng nếu con học lệch tiến độ, gặp biến cố cá nhân, hoặc nếu tình hình tài chính gia đình thay đổi trong tương lai, thì bài toán chi phí sẽ trở nên vô cùng áp lực.
Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh chọn ngành học cho con dựa trên “tên tuổi” của quốc gia. Mỹ, Anh, Pháp hay Úc đều là những điểm đến mơ ước, nhưng không phải quốc gia nào cũng mạnh ở tất cả các ngành. Mỗi nước có những lĩnh vực đào tạo nổi trội riêng, và cũng có những ngành không phải là thế mạnh. Vì vậy, việc ngồi lại với các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, du học để được tư vấn chính xác là điều vô cùng cần thiết, thay vì tự suy đoán hoặc chạy theo danh tiếng.
Thêm vào đó, không ít phụ huynh cho rằng con mình còn nhỏ, chưa đủ hiểu biết để quyết định nên mọi lựa chọn đều do người lớn sắp đặt mà ít lắng nghe ý kiến, mong muốn thực sự của con. Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc kể lại câu chuyện mà chị từng gặp về một học trò học rất giỏi, tốt nghiệp đại học Y theo mong muốn của cha mẹ. Nhưng sau khi cầm tấm bằng đại học, hoàn thành ước mơ của mẹ, bạn quyết định theo đuổi ước mơ của riêng mình. Đây là một minh chứng rõ ràng cho việc áp đặt có thể dẫn đến lãng phí và tổn thương cho cả gia đình lẫn con em.
Đáng chú ý, thị trường tư vấn du học cũng tồn tại không ít đơn vị cung cấp thông tin thiếu chính xác hoặc tô hồng thực tế. Khi phụ huynh không đủ tỉnh táo và kiến thức để kiểm chứng, việc đặt niềm tin mù quáng có thể dẫn đến những hệ lụy không đáng có. Đồng thời, một số gia đình quá kỳ vọng vào học bổng, tin rằng con mình giỏi thì chắc chắn sẽ có học bổng, nhưng thực tế, học bổng không dành cho tất cả mọi người mà luôn đi kèm sự cạnh tranh khốc liệt.
Qua những chia sẻ thẳng thắn của Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc, có thể thấy du học không phải là con đường trải hoa hồng cho tất cả. Đó là một lựa chọn lớn, cần được cân nhắc trên nhiều phương diện.
Kính Đa Chiều chủ đề Du học và những rủi ro với sự tham gia của host Phương Uyên và Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc, sẽ phát sóng lúc 20h ngày 13/1/2026 trên VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp Jet Studio thực hiện.
