Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Mặt trái của “hội chứng che giấu cảm xúc” và Làm sao để chu toàn chăm sóc cha mẹ già?
Mặt trái của “hội chứng che giấu cảm xúc”
Trong nhịp sống hiện đại, hình ảnh những con người luôn mỉm cười, mạnh mẽ và kiểm soát tốt mọi thứ đã trở nên quen thuộc. Họ học giỏi, làm việc hiệu quả, đạt nhiều thành tích và thường được ngưỡng mộ. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài bình thản ấy, không ít người đang âm thầm đối mặt với những áp lực tâm lý khó nhận ra: những lo âu không dám thổ lộ, những căng thẳng bị kìm nén và nỗi sợ phải luôn “ổn” trong mọi hoàn cảnh.
Thực tế cho thấy, việc che giấu cảm xúc đang trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt ở những cá nhân có thành tích cao. Họ thường gắn liền với hình ảnh năng động, bản lĩnh và thành công. Chính áp lực phải duy trì sự xuất sắc khiến họ liên tục tự soi xét, nghi ngờ năng lực bản thân và lo sợ đánh mất vị thế đã đạt được. Thành công, vì thế, không còn là niềm vui mà trở thành một gánh nặng cần bảo vệ mỗi ngày.
Chia sẻ về trải nghiệm cá nhân, chị N.M.A cho biết: “Nhìn bên ngoài thì tôi rất ổn, công việc tốt, mọi thứ thuận lợi. Nhưng thật sự lúc nào tôi cũng trong trạng thái căng thẳng vì sợ mình chậm lại sẽ bị bỏ lại phía sau. Nhiều lúc tôi muốn tâm sự với người khác nhưng lại sợ bị nghĩ là yếu đuối, nên tôi chọn cách tự làm quen với điều đó. Dần dần rồi cũng quen, nhưng thật chất là tôi không ổn chút nào”.
Theo các chuyên gia tâm lý, cảm xúc là một phần tự nhiên và thiết yếu của con người. Tiến sĩ Phan Trịnh Hoàng Dạ Thi nhấn mạnh: “Cảm xúc là bản năng của mỗi cá nhân. Khi cảm xúc xuất hiện, chúng ta có nhu cầu được bộc lộ theo cách phù hợp. Nếu che giấu, đặc biệt là những cảm xúc tiêu cực như buồn bã hay tức giận, chúng có thể gia tăng và dẫn đến những hệ lụy như mất ngủ, chán ăn hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe sinh học. Đồng thời, việc che giấu cảm xúc cũng khiến người khác không thể hiểu và đồng cảm với chúng ta”.
Trong nỗ lực duy trì hình ảnh ổn định và mạnh mẽ, nhiều người lựa chọn kìm nén cảm xúc thay vì đối diện và xử lý chúng một cách lành mạnh. Những lo âu, thất vọng và mệt mỏi dần bị nội tâm hóa, tích tụ thành áp lực kéo dài. Khi không được giải tỏa, căng thẳng không biến mất mà âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần, làm suy giảm khả năng tập trung, sáng tạo và phục hồi sau thất bại.
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Vui cho biết: “Một tình trạng sức khỏe tinh thần không ổn định luôn có những biểu hiện nhất định. Người gặp vấn đề thường dễ bực dọc, mệt mỏi, cáu gắt, có lòng tự trọng thấp và có xu hướng ‘sống ảo’ để che giấu nỗi sợ thất bại. Họ cũng rất quan tâm đến phản hồi trên mạng xã hội và dần thu mình, ít sống thật với cảm xúc của bản thân”.
Một hệ quả đáng lo ngại khác là xu hướng tự cô lập. Những người che giấu cảm xúc thường tin rằng việc tìm kiếm sự hỗ trợ là biểu hiện của yếu đuối hoặc thất bại. Họ tự thuyết phục mình phải độc lập tuyệt đối, tự vượt qua mọi khó khăn. Chính niềm tin sai lầm này đã dựng lên những rào cản vô hình, làm suy yếu các mối quan hệ và khiến cảm giác cô đơn ngày càng sâu sắc, ngay cả khi họ đang sống giữa tập thể.
Làm rõ ranh giới giữa quản lý cảm xúc lành mạnh và kiểm soát cảm xúc tiêu cực, Tiến sĩ Phan Trịnh Hoàng Dạ Thi chia sẻ: “Chúng ta cần tự kiểm tra qua ba yếu tố: sau khi kiểm soát cảm xúc, mình có cảm thấy dễ chịu hơn không; mình có đủ động lực để quay lại giải quyết vấn đề hay không; và việc đó có gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến sức khỏe hay không. Nếu cả ba yếu tố đều tích cực, đó là quản lý cảm xúc. Ngược lại, đó có thể là sự kìm nén độc hại”.
Các chuyên gia khẳng định, việc thừa nhận khó khăn không làm giảm giá trị cá nhân. Ngược lại, khi con người cho phép bản thân bộc lộ cảm xúc và tìm kiếm sự hỗ trợ, họ không chỉ giảm bớt gánh nặng tâm lý mà còn xây dựng được những kết nối chân thật hơn. Đây chính là nền tảng giúp mỗi cá nhân nâng cao khả năng thích ứng, phát triển bền vững và sống một cách cân bằng hơn trong xã hội hiện đại. Học cách lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của bản thân không phải là dấu hiệu của yếu đuối, mà là biểu hiện của sự trưởng thành và tự nhận thức.
Clip Về mặt trái của “hội chứng che giấu cảm xúc” :
Làm sao để chu toàn chăm sóc cha mẹ già?
Trong bối cảnh cuộc sống hiện đại với nhịp độ nhanh, áp lực công việc và khoảng cách địa lý ngày càng lớn, việc chăm sóc cha mẹ già đang trở thành thách thức đối với nhiều gia đình. Khi cha mẹ ngày càng yếu đi, sức khỏe suy giảm và dễ cô đơn, việc chu toàn chữ hiếu không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách gìn giữ hạnh phúc và giá trị bền vững của gia đình.
Thực tế cho thấy, nhiều gia đình rơi vào thế bị động khi cha mẹ bất ngờ gặp biến cố sức khỏe. Anh P.V.Q chia sẻ: “Lúc trước không có sự chuẩn bị trước khi bố tôi bị tai biến, gia đình tôi vô cùng bối rối. Anh chị em cãi nhau kịch liệt, không ai biết ý bố là muốn ở nhà hay vào viện, chi phí chữa trị ra sao. Lúc đó ông cũng rất buồn, giờ nghĩ lại rất hối hận”.
Theo ThS Nguyễn Văn San, việc chủ động trao đổi với cha mẹ về mong muốn và định hướng chăm sóc là điều cần thiết. Ông cho biết: “Chúng ta nên có sự trao đổi khéo léo với ba mẹ về những điều họ quan tâm, mong muốn. Có thể đưa ra các tình huống để cùng bàn bạc, từ đó hiểu được tâm nguyện của ba mẹ và tìm ra giải pháp phù hợp nhất. Đồng thời, các anh chị em trong gia đình cũng cần thẳng thắn trao đổi để thống nhất phương án chăm sóc”.
Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý của người cao tuổi cần được đặc biệt chú trọng. ThS Võ Minh Thành nhận định: “Người già không cần chăm sóc 24/24 về vật chất, mà họ cần sự quan tâm, chia sẻ về tinh thần. Khi nghỉ hưu, họ dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý, vì vậy rất cần sự đồng hành, lắng nghe từ con cái”. Ông cũng nhấn mạnh việc kết hợp nguồn lực gia đình và xã hội, như các mô hình chăm sóc cộng đồng, để mang lại hiệu quả lâu dài và bền vững.
Về mặt tài chính, anh Nguyễn Nam Hoài Lợi cho rằng cần có sự chuẩn bị từ sớm: “Chúng ta cần có khoản tiết kiệm dự phòng, kết hợp với bảo hiểm y tế và bảo hiểm sức khỏe thương mại để đảm bảo chi phí khi cha mẹ ốm đau. Đây là những trụ cột quan trọng giúp ổn định cuộc sống khi về già”.
Dù vậy, điều quan trọng nhất vẫn là sự hiện diện và quan tâm chân thành từ con cái. Bà Nguyễn Thị Sang bày tỏ: “Tuổi này tôi không cần giàu có tiền bạc, chỉ cần con cái mỗi tuần sum họp ăn cơm cùng gia đình là vui rồi”.
Theo ThS Trần Hải Nguyên, để chăm sóc cha mẹ hiệu quả, mỗi người cần chủ động sắp xếp thời gian và duy trì sự kết nối: “Chúng ta cần xây dựng kế hoạch cân bằng giữa công việc và gia đình, học cách giao tiếp với người lớn tuổi và duy trì sự tương tác thường xuyên để không tạo cảm giác xa rời cha mẹ”.
Chu toàn chăm sóc cha mẹ già không nằm ở những điều lớn lao mà bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng đều đặn. Đó là cách mỗi người gìn giữ tình thân, mang lại cho cha mẹ một tuổi già ấm áp, ý nghĩa và tràn đầy yêu thương.
Clip Làm sao để chu toàn chăm sóc cha mẹ già?:
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
