Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Suy nghĩ tích cực trước những lời chê bai, đừng để cảm xúc chi phối trong công việc, đối mặt với áp lực kinh tế trong gia đình trẻ, trẻ cần kỹ năng ‘lọc rác’ trên mạng xã hội.
Suy nghĩ tích cực trước những lời chê bai
Trong cuộc sống, không ai tránh khỏi những lời chê bai hay nhận xét từ người khác. Những phản hồi này, dù mang tính góp ý hay vô tình gây tổn thương, đều dễ kích hoạt các phản ứng cảm xúc như buồn bã, tự ái hoặc tức giận. Nhiều người có xu hướng phản ứng tiêu cực khi cái tôi bị tác động, dẫn đến việc khép mình, phản bác hoặc phủ nhận thay vì lắng nghe.
Chị T.H.K.N chia sẻ: “Khi nghe người khác chê mình, tôi cảm thấy rất buồn và khó chịu. Thậm chí còn tức giận vì nghĩ rằng họ không hiểu mình. Nhưng sau khi bình tĩnh lại, tôi nhận ra chính những suy nghĩ tiêu cực đó khiến mình mệt mỏi hơn”.
Theo các chuyên gia tâm lý, phản ứng mạnh với thông tin tiêu cực là một cơ chế tự nhiên của não bộ nhằm bảo vệ bản thân khỏi tổn thương. Tuy nhiên, nếu không nhận diện và điều chỉnh kịp thời, cơ chế này có thể khiến con người đánh mất sự sáng suốt. Thạc sĩ Doãn Thị Ngọc cho biết: “Não bộ có xu hướng tiếp nhận mạnh các thông điệp tiêu cực nên phản ứng cảm xúc thường xuất hiện ngay lập tức. Khi hiểu được điều này, chúng ta có thể chủ động chậm lại, kích hoạt lý trí để xử lý thông tin một cách cân bằng hơn”.
Điều quan trọng không nằm ở việc tránh né lời chê bai, mà ở cách tiếp nhận và chuyển hóa chúng thành cơ hội phát triển. Khi biết tách biệt giữa hành vi và giá trị bản thân, mỗi người sẽ giảm bớt cảm giác bị tổn thương. Thạc sĩ Doãn Thị Ngọc chia sẻ: “Khi ai đó nói bạn làm chưa tốt, điều đó không có nghĩa bạn là người thất bại. Đó chỉ là nhận xét về một hành vi cụ thể. Việc phân tách rõ ràng sẽ giúp chúng ta tiếp nhận phản hồi một cách bình tĩnh và hiệu quả hơn”.
Ở một góc nhìn khác, phản ứng thái quá trước lời chê bai cũng phản ánh sự thiếu vững vàng về nội lực tinh thần. Anh T.H.N chia sẻ: “Tôi nhận ra rằng vì bản thân cảm thấy mình chưa đủ tốt nên khi bị chê, tôi phản ứng khá mạnh. Sau khi suy nghĩ lại, tôi hiểu rằng mình cần thay đổi cách nhìn về chính mình”.
Các chuyên gia cho rằng, để xây dựng tư duy lạc quan, mỗi người cần thay đổi nhận thức, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực và chủ động tạo dựng môi trường sống lành mạnh. Thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh cho biết: “Muốn có tư duy tích cực, trước hết cần tin rằng mọi vấn đề đều có cách giải quyết. Bên cạnh đó, việc đọc sách, kết nối với những người tích cực và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh sẽ giúp nuôi dưỡng năng lượng tích cực lâu dài”.
Clip Suy nghĩ tích cực trước những lời chê bai:
Đừng để cảm xúc chi phối trong công việc
Môi trường làm việc là nơi con người thường xuyên trải qua nhiều cung bậc cảm xúc: vui khi đạt thành quả, lo lắng trước áp lực tiến độ, thất vọng khi gặp trở ngại hoặc căng thẳng trong các mâu thuẫn. Nếu không kiểm soát tốt, cảm xúc tiêu cực có thể chi phối hành vi và quyết định, dẫn đến những hệ quả không mong muốn.
Chị Hoàng Thúy Quỳnh chia sẻ: “Tôi từng để cảm xúc chi phối trong công việc. Có lần vì quá khó chịu nên tôi lớn tiếng với đồng nghiệp trong cuộc họp. Sau đó tôi rất hối hận vì làm ảnh hưởng đến không khí chung và hiệu quả công việc”. Anh Võ Thành Luân cho biết: “Có những lúc cảm xúc cá nhân khiến tôi mất động lực làm việc dù đang cận deadline, điều này ảnh hưởng rõ rệt đến tiến độ và chất lượng công việc”.
Theo các chuyên gia, cảm xúc không phải là yếu tố tiêu cực nếu được nhận diện và điều tiết đúng cách. Ngược lại, đó còn là nguồn năng lượng quan trọng giúp con người hành động hiệu quả hơn. Thạc sĩ Võ Thị Mỹ Duyên cho biết: “Khi để cảm xúc chi phối, các quyết định thường không dựa trên dữ liệu hay lý trí mà phụ thuộc vào trạng thái nhất thời, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro”. Thạc sĩ Nguyễn Phương chia sẻ: “Việc mất kiểm soát cảm xúc có thể làm giảm uy tín cá nhân, ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và gây tổn hại đến các mối quan hệ trong môi trường công sở”.
Để kiểm soát cảm xúc hiệu quả, các chuyên gia khuyến nghị một số phương pháp đơn giản nhưng thiết thực như: hít thở sâu trước khi phản hồi, tạm dừng vài phút khi đang tức giận, viết ra suy nghĩ trước khi phát biểu, hoặc lựa chọn trao đổi riêng thay vì tranh luận trước tập thể.
Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh, cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định trạng thái cảm xúc.
Clip Đừng để cảm xúc chi phối trong công việc:
Đối mặt với áp lực kinh tế trong gia đình trẻ
Cùng với những áp lực cá nhân, nhiều gia đình trẻ hiện nay đang đối mặt với bài toán tài chính ngày càng phức tạp. Khi bước vào hôn nhân, các cặp đôi không chỉ xây dựng tổ ấm mà còn phải gánh vác nhiều trách nhiệm như chi tiêu sinh hoạt, nuôi dạy con cái, mua nhà và trả các khoản vay dài hạn.
Chị L.M.T chia sẻ: “Khi còn độc thân, tôi cảm thấy thoải mái hơn về tài chính. Sau khi lập gia đình, nhiều khoản chi phát sinh khiến tôi áp lực hơn rất nhiều”. Anh K.N.V.H cho biết: “Việc cân đối chi tiêu cho gia đình và con cái khiến tôi nhiều lúc cảm thấy căng thẳng, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý và công việc”.
Theo Thạc sĩ Phạm Văn Quyến, áp lực kinh tế không chỉ đến từ mức thu nhập mà còn từ tốc độ gia tăng nghĩa vụ tài chính trong đời sống hiện đại. Ông chia sẻ: “Nhiều cặp vợ chồng bước vào hôn nhân khi nền tảng tài chính chưa vững nhưng lại cùng lúc theo đuổi nhiều mục tiêu lớn như mua nhà, nuôi con và đầu tư dài hạn. Khi nghĩa vụ tài chính tăng nhanh hơn khả năng thích nghi, gia đình rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng”.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng khó khăn tài chính không nhất thiết dẫn đến rạn nứt nếu các thành viên biết chia sẻ trách nhiệm và đồng hành cùng nhau. Chị Nguyễn Thị Thu Phương chia sẻ: “Các gia đình nên đánh giá rõ thu nhập, chi tiêu và tài sản để xác định mức thặng dư hàng tháng. Từ đó xây dựng kế hoạch tài chính và đầu tư phù hợp với mục tiêu dài hạn”.
Thực tế cho thấy, nhiều gia đình sau khi vượt qua giai đoạn khó khăn tài chính đã trở nên gắn bó hơn, nhờ sự thấu hiểu và chia sẻ trong quá trình cùng nhau giải quyết vấn đề.
Clip Đối mặt với áp lực kinh tế trong gia đình trẻ:
Trẻ cần kỹ năng ‘lọc rác’ trên mạng xã hội
Trong thời đại công nghệ, chỉ với một thao tác chạm, trẻ em có thể tiếp cận một thế giới thông tin rộng lớn. Mạng xã hội mang đến nhiều cơ hội học hỏi và kết nối, nhưng cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ. Những thông tin sai lệch, hình ảnh bạo lực hay nội dung độc hại có thể âm thầm ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của trẻ nếu không được kiểm soát.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy chia sẻ: “Mạng xã hội giống như một thư viện khổng lồ, trong đó có cả những điều giá trị và những nội dung độc hại. Trong khi đó, khả năng sàng lọc thông tin của trẻ vẫn còn hạn chế”.
Thực tế cho thấy, trẻ em rất dễ bị tác động bởi những nội dung lặp đi lặp lại trên mạng, từ đó hình thành nhận thức lệch lạc hoặc bắt chước hành vi nguy hiểm. Bác sĩ Lê Văn Nhân cho biết: “Việc tiếp xúc với mạng xã hội trong thời gian dài có thể kích thích não bộ tiết ra dopamine, tạo cảm giác hưng phấn. Khi bị gián đoạn, trẻ có thể trở nên khó chịu, bức bối và phụ thuộc vào thiết bị”.
Trước thực trạng đó, việc trang bị cho trẻ kỹ năng “lọc rác” thông tin trở nên cấp thiết. Kỹ năng này giúp trẻ biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và suy nghĩ độc lập trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ. Chị Nguyễn Mỹ Linh chia sẻ: “Tôi không cấm con mà hướng dẫn con tự đặt câu hỏi như thông tin này có hợp lý không, kiểm chứng ở đâu. Gia đình cũng có nguyên tắc không chia sẻ khi chưa xác thực”.
Ngoài ra, các chuyên gia khuyến nghị cần kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội theo độ tuổi, đồng thời lựa chọn nội dung phù hợp để bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ. Trẻ cũng cần được hướng dẫn tự đặt ra các câu hỏi quan trọng trước khi tiếp nhận thông tin như: thông tin này có đúng không, có gây tổn thương cho ai không, có phù hợp với độ tuổi không.
Clip Trẻ cần kỹ năng ‘lọc rác’ trên mạng xã hội:
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
