Nghệ thuật múa và sân khấu Khmer Nam Bộ không chỉ là di sản, mà là một thực thể sống luôn chuyển động và giao thoa. Trong số phát sóng mới nhất của Kính Đa Chiều, Tiến sĩ Sơn Cao Thắng đã giải mã cấu trúc và sự tiến hóa của các loại hình nghệ thuật này, mang lại cái nhìn học thuật sâu sắc về bản sắc Khmer tại Việt Nam.
1. Ba “trụ cột” của sân khấu truyền thống
Tiến sĩ Sơn Cao Thắng đã phân tích kỹ ba loại hình tiêu biểu:
- Rô Băm (Robam): Vũ kịch mặt nạ mang tính biểu trưng cao, bảo tồn các giá trị cốt lõi của sử thi và triết lý nhân sinh.
- Dù Kê (Lakhon Bassac): Một sản phẩm sáng tạo đặc thù của vùng sông Hậu, kết hợp kịch nghệ với âm nhạc cải biên, thể hiện sự linh hoạt trong tiếp nhận văn hóa mới.
- Dì Kê: Minh chứng cho sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ giữa người Khmer với cộng đồng người Chăm và văn hóa hải đảo (Java), tạo nên những nhánh rẽ nghệ thuật riêng biệt tại An Giang.
2. Sự khác biệt giữa múa Cung đình và múa Dân gian
Một điểm nhấn quan trọng trong chương trình là sự so sánh giữa múa Khmer Nam Bộ và Campuchia. Nếu múa tại Campuchia giữ nguyên các quy chuẩn cung đình nghiêm ngặt, thì múa Khmer tại Nam Bộ đã chuyển mình mạnh mẽ sang không gian dân gian. Sự dịch chuyển này giúp di sản không bị đóng băng trong bảo tàng mà luôn có sức sống bền bỉ, thích nghi với thị hiếu của khán giả hiện đại mà vẫn giữ được “chất” riêng của tộc người.
3. Bảo tồn thông qua sự phát triển
Sự hiện diện của các nhạc cụ hiện đại trong dàn nhạc Dù Kê hay cách các điệu múa dân gian len lỏi vào đời sống hiện đại là minh chứng cho chiến lược “bảo tồn qua phát triển”. Nghệ thuật Khmer Nam Bộ không chỉ là cầu nối tâm linh mà còn là phương tiện truyền tải triết lý sống và sự gắn kết cộng đồng trong bối cảnh đa dạng văn hóa tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Thông tin chương trình:
- Khách mời: Tiến sĩ Sơn Cao Thắng (Đại học Trà Vinh).
- Chủ đề: Nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ.
- Thời gian: 18h50 ngày 27/04/2026 trên VTV9.
- Link tham khảo: https://www.youtube.com/watch?v=xw6FTUS5Y10
