Chương trình Kính Đa Chiều tập 151 phát sóng trên VTV9 mang đến cái nhìn chuyên sâu về chuỗi quy trình kỹ thuật sản xuất gốm Lái Thiêu thông qua chia sẻ của Huỳnh Xuân Huỳnh, đại diện đơn vị thủ công mỹ nghệ Nắng Ceramic. Trong bối cảnh công nghiệp hóa vật liệu gốm sứ xây dựng và đồ gia dụng, việc phân tích công thức phối liệu khoáng chất tự nhiên cùng công nghệ nung truyền thống mở ra những giải pháp thiết thực cho công tác bảo tồn di sản vật thể.
Khoa học vật liệu trong phối liệu đất sét và công thức bài men tự nhiên
Điểm khác biệt cốt lõi tạo nên giá trị cơ lý hóa của gốm Lái Thiêu nằm ở việc khai thác tài nguyên thổ nhưỡng bản địa. Phôi gốm sử dụng đất sét trầm tích dẻo mịn từ vùng Chánh Lưu (Bình Dương) kết hợp đất phù sa Tây Nguyên, tạo nên kết cấu xương gốm chịu nhiệt ổn định sau quá trình tạo hình trên bàn xoay.
Hệ thống men tráng được chia thành hai nhóm chính:
- Men tro: Điều chế từ phản ứng nung chảy giữa vôi Càng Long và tro trấu giàu silica, mang lại bề mặt bóng mờ tự nhiên và độ bền nhiệt cao.
- Men đá: Phối trộn phức hợp giữa đá vôi đen Hà Tiên, cát thạch anh Cam Ranh và quặng fenspat (tràng thạch) từ Đà Nẵng, Long Xuyên, tạo sắc men ngả kem ngà ấm áp, hoàn toàn loại bỏ nguy cơ thôi nhiễm kim loại nặng độc hại vào thực phẩm.
Tối ưu hóa kỹ thuật nung con kê và chuyển đổi thiết kế sản phẩm
Kỹ thuật sử dụng con kê gốm ba chấu là giải pháp công nghệ xếp lò thông minh được kế thừa liên tục từ thời kỳ đồ gốm men ngọc thế kỷ XI – XIV. Cơ chế này cách ly các tầng sản phẩm trong môi trường nung nhiệt độ cao từ 1.100°C đến 1.200°C, ngăn ngừa hiện tượng nóng chảy dính men giữa các đáy dĩa và tối đa hóa hệ số lấp đầy dung tích lò nung thủ công.
Đối với bài toán thương mại hóa trong nền kinh tế sáng tạo, Nắng Ceramic ứng dụng tư duy thiết kế công nghiệp (Industrial Design Thinking) để chuẩn hóa kích thước, độ dày thành phẩm nhưng vẫn bảo lưu quy trình thủ công tại các công đoạn tạo men và vẽ tay. Người xem có thể tìm hiểu thêm về quy trình tại clip tư liệu chuyên đề của chương trình.
