Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Dạy trẻ tư duy phản biện trong kỷ nguyên AI, Chủ động để vượt qua ‘hội chứng đợi được giao việc’, Dạy con cách kết bạn thông minh từ sớm.
Dạy trẻ tư duy phản biện trong kỷ nguyên AI
Trong kỷ nguyên AI, khi thông tin chỉ cách trẻ một cú chạm, tư duy phản biện trở thành chiếc “la bàn” quan trọng nhất. Chủ đề “Dạy trẻ tư duy phản biện trong kỷ nguyên AI” nhấn mạnh việc giúp trẻ biết đặt câu hỏi, phân tích và kiểm chứng trước khi tin. Qua các phương pháp giáo dục hiện đại, trẻ được học cách sử dụng AI một cách thông minh, không lệ thuộc. Từ đó hình thành thế hệ công dân số bản lĩnh, tỉnh táo và có trách nhiệm với tương lai.
Chị Lê Thị Mai (TP.HCM), chia sẻ: “Trước đây tôi thấy con học nhanh hơn nhờ các ứng dụng AI, nhưng dần dần nhận ra con không thể giải thích vì sao mình chọn đáp án. Khi hỏi lại, con chỉ nói “máy chỉ như vậy”. Điều đó khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về cách đồng hành cùng con trong việc học”.
ThS Nguyễn Thị Ngọc Vui – Chuyên gia tâm lý, nêu quan điểm: “Theo tôi, khi tiếp xúc AI quá nhiều, trẻ có thể xuất hiện những dấu hiệu đáng lo: dễ tin thông tin mà không chọn lọc, lúng túng khi đưa ra quan điểm và ngày càng phụ thuộc vào AI để trả lời. Đặc biệt, nhiều trẻ còn sợ bày tỏ ý kiến riêng, nhất là khi khác với số đông. Đây chính là biểu hiện cho thấy tư duy phản biện của trẻ đang gặp khó khăn”.
Anh Phạm Quốc Huy (TP.HCM), bày tỏ: “Gia đình tôi cho con dùng AI để hỗ trợ học tập nhưng luôn yêu cầu con tự trình bày suy nghĩ của mình. Ngay cả khi con đưa ra ý kiến khác với AI, chúng tôi vẫn tôn trọng. Với tôi, điều quan trọng nhất là giúp con tự tin vào suy nghĩ của bản thân, thay vì lúc nào cũng dựa vào công nghệ”.
ThS Nguyễn Thị Bích Phượng – Chuyên gia tâm lý, cho rằng: “Theo tôi, độ tuổi vàng để dạy trẻ tư duy phản biện là khoảng 7 tuổi, khi các em bắt đầu tò mò và đặt nhiều câu hỏi về thế giới xung quanh. Nếu được hướng dẫn đúng trong giai đoạn này, hiệu quả sẽ rất rõ rệt. Và môi trường đầu tiên, quan trọng nhất để trẻ học cách nhận định mọi việc chính là gia đình”.
ThS Nguyễn Thị Ngọc Vui – Chuyên gia tâm lý, nhận định rằng: “Trước khi cho con tiếp cận AI, cha mẹ cần giúp con hình thành khả năng tự đưa ra quan điểm bằng cách cùng thảo luận và để con tập quyết định từ những việc nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Nếu người lớn luôn làm thay và quyết thay, trẻ sẽ thiếu cơ hội rèn luyện sự tự chủ. Điều này có thể khiến con gặp khó khăn khi lớn lên, nhất là trong việc tự lập và giải quyết những vấn đề quan trọng”.
ThS Nguyễn Thị Bích Phượng – Chuyên gia tâm lý, nêu quan điểm: “Khi trò chuyện với con, cha mẹ nên đặt câu hỏi mở và hỏi sâu lý do để trẻ tập suy nghĩ, tìm hiểu kỹ trước khi quyết định. Tiếp đó, khuyến khích con nhìn vấn đề từ nhiều góc độ, rồi kiểm chứng thông tin đúng sai trước khi lựa chọn. Nếu hiểu được khung này, cha mẹ sẽ dễ đồng hành cùng con bằng cách lắng nghe, đặt câu hỏi nhẹ nhàng và giúp con thật sự rõ điều mình muốn”.
Trong kỷ nguyên AI, dạy trẻ tư duy phản biện không phải để các em chống lại công nghệ, mà để biết đi cùng công nghệ một cách tỉnh táo. Khi trẻ học được cách đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và tự tin với suy nghĩ của mình, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ, không phải người quyết định thay. Và chính từ gia đình, những mầm tư duy độc lập ấy sẽ lớn lên, đủ vững vàng để bước vào tương lai đầy biến động.
Clip Dạy trẻ tư duy phản biện trong kỷ nguyên AI:
Chủ động để vượt qua ‘hội chứng đợi được giao việc’
“Hội chứng đợi được giao việc” khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội phát triển vì quen chờ chỉ đạo. Nội dung này nhấn mạnh tinh thần chủ động, dám đề xuất và dám hành động. Từ đó, mỗi người có thể tự mở ra con đường tiến xa hơn trong công việc.
Chị P.K.T (TP.HCM), chia sẻ: “Tôi làm ở đây đã khá lâu, công việc hằng ngày lặp đi lặp lại nên dần ngại đưa ra ý kiến mới. Một phần vì sợ không ai quan tâm, sợ vượt quyền, sợ bị giao thêm việc, và cũng sợ nếu ý kiến sai thì mình phải chịu trách nhiệm. Chính những lo lắng đó khiến tôi thiếu can đảm để đề xuất hay thay đổi trong công việc”.
Anh Nguyễn Hồ Mạnh Khang – Trưởng bộ phận Chiến lược của Công ty Cổ phần PITO, bày tỏ: “Mỗi nhân sự, dù ở phòng ban hay độ tuổi khác nhau, đều có thế mạnh riêng về kiến thức, kỹ năng và cách làm việc. Vì vậy, mỗi người được trao quyền làm chủ phần việc của mình, được chủ động đề xuất quy trình hay cách làm mới nếu mang lại hiệu quả tốt hơn. Tinh thần đó luôn được doanh nghiệp khuyến khích trong suốt quá trình làm việc”.
Chị Nguyễn Anh Thư (TP.HCM), chia sẻ: “Khi được chủ động trong cách làm và hướng giải quyết công việc, tôi cảm thấy có nhiều không gian để sáng tạo hơn. Điều đó cũng tạo động lực để trong tương lai, tôi có thể đóng góp nhiều hơn và mạnh dạn đề xuất những ý tưởng, hướng đi mới cho tập thể”.
Chị Nguyễn Lê Bảo Trâm – Chuyên gia về quản trị nhân sự, nêu quan điểm: “Thông thường, bộ phận nhân sự sẽ theo dõi và đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên sau một thời gian để tạo cơ hội cải thiện. Với các bạn nhân viên mới, điều quan trọng là luôn giữ tinh thần chủ động, sẵn sàng học hỏi và đừng ngại thử sức. Bên cạnh đó, việc không ngừng trau dồi kiến thức và kỹ năng phù hợp với nghề sẽ giúp bạn tự tin hơn trong công việc”.
Vượt qua “hội chứng đợi được giao việc” không bắt đầu từ một quyết định lớn, mà từ những hành động nhỏ mỗi ngày: dám hỏi thêm, dám đề xuất và dám nhận trách nhiệm. Khi bạn chuyển từ tâm thế chờ đợi sang tinh thần chủ động, công việc không còn là nghĩa vụ mà trở thành cơ hội để trưởng thành. Và chính sự chủ động ấy sẽ mở ra con đường phát triển bền vững cho mỗi người trong môi trường làm việc đầy cạnh tranh hôm nay.
Clip Chủ động để vượt qua ‘hội chứng đợi được giao việc’:
Dạy con cách kết bạn thông minh từ sớm
Trong những năm đầu đời, cách trẻ kết bạn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự tự tin và kỹ năng xã hội sau này. Chủ đề “Dạy con cách kết bạn thông minh từ sớm” hướng đến việc giúp trẻ biết chọn bạn tốt, tôn trọng sự khác biệt và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Từ đó, con không chỉ có thêm bạn bè, mà còn học được cách ứng xử tích cực trong cuộc sống.
Chị N.T.K (TP.HCM), chia sẻ: “Từ khi con chơi với nhóm bạn mới, tôi thấy con thay đổi rõ rệt, hay đua đòi và so sánh với bạn bè. Khi gia đình góp ý, con thường phản ứng và cho rằng ai cũng làm như vậy nên không có gì sai”.
Anh V.P.P (TP.HCM), bày tỏ: “Có một thời gian, con tôi thường nói những lời thiếu lễ phép và có hành động không phù hợp với người lớn. Sau này tôi mới biết là do con bị ảnh hưởng từ bạn bè xung quanh và dần bắt chước lúc nào không hay. Điều đó khiến tôi rất lo lắng về môi trường bạn bè của con”.
ThS Nguyễn Thị Ngọc Vui – Chuyên gia tâm lý, nhận định rằng: “Khi bước vào tuổi thiếu niên, trẻ chịu ảnh hưởng từ bạn bè rất nhiều và cha mẹ có thể nhận ra qua vài dấu hiệu rõ rệt. Trẻ thường tạo khoảng cách với gia đình, giữ nhiều bí mật riêng và không muốn cha mẹ can thiệp vào các mối quan hệ. Bên cạnh đó, nhiều quyết định của con cũng dễ bị chi phối bởi bạn bè, từ cách ăn mặc đến việc học, cho thấy mức độ lệ thuộc ngày càng lớn. Cha mẹ cần giúp con hiểu rõ bản thân mình, từ tính cách, sở thích đến mong muốn về bạn bè, để con biết cách chọn và chủ động kết bạn phù hợp. Đồng thời, hãy dạy con hiểu đúng mục đích của tình bạn là cùng học hỏi, chia sẻ và tạo kỷ niệm đẹp. Khi một mối quan hệ không còn tích cực, con cần được hướng dẫn cách nhìn lại và mạnh dạn thay đổi, bởi cuối cùng, con là ai sẽ quyết định con nên chơi với ai”.
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý – Chuyên gia xã hội học, nêu quan điểm: “Ngày nay, trẻ có thể kết bạn rất rộng trên mạng, nhưng đi kèm với đó là nhiều rủi ro từ những người giả danh, lừa dối và thậm chí xâm hại trẻ qua không gian số. Thực tế cho thấy đã có nhiều trường hợp trẻ bị dụ dỗ, quấy rối và tổn thương chỉ vì tin nhầm người. Vì vậy, dù con ở độ tuổi nào, phụ huynh cũng cần ý thức rõ vai trò của mình, quan tâm và theo sát việc con tương tác trên mạng để kịp thời bảo vệ con trước những nguy cơ tiềm ẩn”.
Dạy con cách kết bạn thông minh từ sớm chính là trao cho con một “la bàn” để đi giữa thế giới rộng lớn và nhiều lựa chọn. Khi biết hiểu mình, chọn bạn phù hợp và giữ những mối quan hệ lành mạnh, con sẽ tự tin hơn trong giao tiếp và an toàn hơn trong cả đời sống thật lẫn không gian mạng. Và trên hành trình ấy, sự đồng hành của cha mẹ luôn là điểm tựa quan trọng nhất để con lớn lên vững vàng.
Clip Dạy con cách kết bạn thông minh từ sớm:
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
