Từ xưa đến nay, lao động giúp việc gia đình chủ yếu do phụ nữ đảm nhận. Công việc này lại thường bị xem nhẹ nên càng góp phần gia tăng bất bình đẳng giới. Đây là dạng lao động phi chính thức với mức độ tổn thương cao, thiếu khung pháp lý, chuẩn mực nghề nghiệp và thiếu cơ hội thăng tiến. Vậy liệu việc ứng dụng công nghệ để chuyên nghiệp hóa nghề giúp việc có thu hẹp bất bình đẳng giới hay không?
Phần lớn người lao động nghề giúp việc là phụ nữ (Nguồn ảnh: bTaskee).
Lao động nhiều nữ và những rủi ro cố hữu
Nghề giúp việc từ lâu gắn liền với hình ảnh người phụ nữ làm việc trong phạm vi gia đình người khác. Phần lớn người lao động không có hợp đồng rõ ràng, không được đào tạo bài bản và khó tiếp cận thông tin về quyền lợi.
Bên cạnh đó, hầu hết người giúp việc chỉ biết đến dịch vụ thuê người truyền thống nhưng lại có thu nhập bấp bênh và phụ thuộc hoàn toàn vào thỏa thuận trực tiếp, không qua bất kỳ giấy tờ minh bạch nào. Từ đó có thể dẫn đến thiếu cam kết về trách nhiệm giữa hai bên.
Khi môi trường làm việc không minh bạch lại kín đáo, phụ nữ giúp việc rất dễ gặp rủi ro vì thiếu giám sát. Không thiếu những trường hợp họ bị đổ oan nhưng không thể chứng minh trong sạch. Chính những yếu tố này đã tạo ra sự bất bình đẳng mang tính cơ cấu: Phụ nữ vừa là nhóm lao động chính, vừa là nhóm dễ bị thiệt thòi nhất.
Công nghệ xuất hiện không chỉ giải quyết vấn đề vận hành
Khi các mô hình cung cấp dịch vụ hiện đại xuất hiện, nghề giúp việc đang chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp hóa rõ rệt. Người lao động được đào tạo kỹ năng chuyên môn và kỹ năng an toàn, làm việc theo quy trình chuẩn và được đánh giá minh bạch bằng hệ thống công nghệ.
Những ứng dụng tiện ích gia đình như bTaskee không chỉ làm nhiệm vụ kết nối việc làm, mà tạo ra những thay đổi mang tính cơ cấu. Trong quá trình làm nghề, Tasker được đánh giá liên tục qua chấm sao, phản hồi hai chiều và tái kiểm tra định kỳ. Nhờ hệ thống này, các dịch vụ này duy trì được lực lượng cộng tác viên đáng tin cậy và ổn định, góp phần chuyên nghiệp hóa ngành nghề dọn dẹp và chăm sóc gia đình. Ngoài ra, các quy chuẩn an toàn và cơ chế phản hồi công khai cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ bóc lột, quấy rối hoặc áp lực quá mức với cộng tác viên.
Công nghệ giúp nâng cao an toàn lao động cho phụ nữ làm nghề giúp việc (Nguồn ảnh: bTaskee).
Một trong những hình thức bất bình đẳng phổ biến trong lao động phi chính thức là người lao động nữ khó thỏa thuận mức lương, trong khi chủ nhà lại nắm ưu thế trong đàm phán. Lúc này, công nghệ sẽ giúp chi phí dịch vụ được công khai, mọi quy định về thanh toán và giao dịch đều minh bạch ngay trên các ứng dụng. Họ đã có cơ sở để yêu cầu mức thu nhập phù hợp với kỹ năng, thay vì chấp nhận mức giá do khách tự đưa ra. Điều này sẽ bảo vệ quyền lợi và tăng quyền kinh tế cho người lao động nữ.
Những yếu tố này giúp người lao động nữ có vị thế cao hơn và giảm đáng kể sự phụ thuộc vào cá nhân thuê dịch vụ. Có thể thấy, việc ứng dụng công nghệ để chuyên nghiệp hóa trong công đã phần nào thay đổi vấn đề bất bình đẳng giới.
Bất bình đẳng giới có thể thu hẹp từng bước
Sự chuyên nghiệp hóa này đã mở ra lộ trình nghề nghiệp và thăng tiến, nâng tầm nghề giúp việc trong xã hội và gián tiếp thu hẹp bất bình đẳng giới. Việc xuất hiện các vị trí như bMentor thể hiện rằng nghề không còn là việc làm tạm mà là một lộ trình có thể tiến xa hơn.
Theo thông tin chính thức của bTaskee, các cộng tác viên mới đều phải trải qua quy trình xét duyệt hồ sơ nghiêm ngặt, kiểm tra lý lịch, phỏng vấn trực tiếp và bài test kỹ năng. Tasker có cơ hội trở thành bMentor (người hướng dẫn) nếu có tay nghề giỏi, làm việc lâu năm và có khả năng truyền đạt tốt.Nếu muốn trở thành bMentor, các cộng tác viên cũng phải trải qua một bài thi để có thể giảng dạy.
Với lộ trình rõ ràng, các cộng tác viên có thể tăng mức thu nhập và được chi trả tương xứng như nam giới. Qua khảo sát các nền tảng dịch vụ như bTaskee…, mức thu nhập của người làm nghề giỏi có thể nhận từ 15-30 triệu đồng/tháng, gấp 2-3 lần lương lao động phổ thông. Không những thế, họ vẫn được hưởng các chế độ thưởng như các lao động bình thường và tham gia vào những hoạt động kết nối nội bộ như một nhân viên của công ty.
Chuyên nghiệp hóa nghề giúp việc gián tiếp thu hẹp bất bình đẳng giới (Nguồn ảnh: bTaskee).
Như vậy, giúp việc giờ đây không chỉ là kế sinh nhai mà còn khẳng định vị thế một nghề nghiệp thực thụ, mang lại giá trị kinh tế lẫn xã hội ngày càng cao. Họ chính là những cá nhân có chuyên môn để chăm sóc ngôi nhà.
Chuyên nghiệp hóa nghề giúp việc đang tạo ra những thay đổi tích cực và thực chất cho người lao động, đặc biệt là phụ nữ. Dù chưa thể xem là giải pháp tuyệt đối, nhưng đây là bước tiến quan trọng giúp thu hẹp khoảng cách giới trong một lĩnh vực vốn ít được quan tâm.
