Sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và mạng xã hội đang tái định hình mạnh mẽ cách con người làm việc, tương tác và giáo dục thế hệ trẻ. Loạt phóng sự Câu Chuyện Cuộc Sống tập 37, 38 và 39 đã đi sâu phân tích những thách thức tâm lý – kỹ năng công nghệ nổi cộm hiện nay, từ nguy cơ bào mòn tư duy do lạm dụng AI cho đến giải pháp an toàn thông tin mạng cho trẻ em.
Tác động hai mặt của AI đối với năng lực tư duy người lao động trẻ
Sự tiện lợi của các công cụ AI tạo sinh mang lại hiệu suất vượt bậc nhưng cũng tạo ra lỗ hổng tư duy nếu người dùng quá lệ thuộc. Lối làm việc thụ động, sao chép kết quả máy móc đang làm suy giảm tính phản biện và năng lực sáng tạo của lực lượng lao động trẻ.
Các chuyên gia giáo dục và tâm lý học từ ĐH Văn hóa TP.HCM, ĐH Sư phạm TP.HCM và ĐH Mở TP.HCM chỉ ra rằng, làm chủ công nghệ đòi hỏi người dùng phải giữ vững tư duy chủ động. Việc thiết lập kỷ luật số, kiểm soát thời gian trực tuyến và duy trì các bài tập rèn luyện khả năng tập trung là giải pháp cấp thiết để nguồn nhân lực số duy trì năng lực cạnh tranh bền vững.
Xem phóng sự chuyên đề tại Video Câu Chuyện Cuộc Sống: Vượt qua sự thụ động.
Cơ chế tâm lý thích ứng trong môi trường chuyển đổi số liên tục
Môi trường công nghệ biến chuyển nhanh chóng buộc các cá nhân phải liên tục tái đào tạo và thích nghi quy trình mới. Các chuyên gia từ Trung tâm Tâm lý NHC Việt Nam phân tích rằng, quá trình thích nghi hiệu quả dựa trên tư duy linh hoạt (agile mindset) và khả năng chọn lọc công cụ hỗ trợ mục tiêu mà không đánh mất bản sắc cá nhân.
Xem phóng sự chuyên đề tại Video Câu Chuyện Cuộc Sống: Kỹ năng thích nghi.
Xây dựng giải pháp an toàn số và cơ chế bảo vệ trẻ em trên Internet
Bắt nạt trực tuyến (cyberbullying) là một trong những mặt trái nghiêm trọng của không gian mạng tác động đến sức khỏe tâm thần của trẻ vị thành niên. Những hệ lụy tâm lý như lo âu, trầm cảm hay tự cô lập đòi hỏi sự can thiệp đa chiều từ gia đình, nhà trường và các nền tảng công nghệ.
Các chuyên gia tâm lý khuyến nghị giải pháp bền vững không nằm ở việc ngăn cấm công nghệ, mà là trang bị kỹ năng an toàn số: quản lý dữ liệu cá nhân, nhận diện hành vi độc hại, lưu trữ bằng chứng số và thực hiện quy trình báo cáo vi phạm. Sự lắng nghe và thấu hiểu từ phụ huynh đóng vai trò là hàng rào bảo vệ vững chắc nhất giúp trẻ em phát triển an toàn trong môi trường kết nối.
Xem phóng sự chuyên đề tại Video Câu Chuyện Cuộc Sống: Phòng chống bắt nạt mạng.
Chương trình Câu Chuyện Cuộc Sống lên sóng lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1, do Báo và Đài Phát thanh – Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio sản xuất.
