Tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội ngày 10/11, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) đã đề xuất lựa chọn các lĩnh vực có lợi thế của công nghiệp văn hóa để tập trung nguồn lực đầu tư, trong đó đặt trọng tâm vào nhóm ngành trò chơi điện tử, nội dung số cùng âm nhạc, biểu diễn và công nghệ sự kiện.
Nhận diện nút thắt về bản quyền, tài chính và kênh phân phối
Phân tích thực trạng hiện nay, đại biểu Lê Hoàng Anh đánh giá công nghiệp văn hóa Việt Nam đã có nền tảng và tiềm năng nhất định nhưng chưa hình thành được một ngành công nghiệp thực thụ. Số liệu năm 2025 cho thấy trò chơi điện tử Việt Nam đạt 4,9 tỷ lượt tải, xếp thứ hai thế giới, trong khi âm nhạc Việt Nam thu hút lượng lớn khán giả tại các sân vận động. Dù vậy, 95% lượt tải game lại đến từ thị trường nước ngoài.
Ở góc độ vận hành thị trường, tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ gần như đóng băng, còn vấn nạn vi phạm bản quyền trên môi trường trực tuyến đang trở thành rủi ro thương mại lớn đối với các đối tác. Theo đại biểu, Việt Nam đã có đội ngũ sáng tạo và có thị trường khán giả, nhưng lại thiếu ba trụ cột cốt lõi để chuyển hóa sản phẩm sáng tạo thành tài sản kinh tế là bản quyền, nguồn tài chính cho sản phẩm trí tuệ và kênh phân phối.
Đề nghị bổ sung cơ chế chọn ngành mũi nhọn theo chu kỳ 5 năm
Góp ý vào dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Lê Hoàng Anh chỉ ra rằng dự thảo hiện thiết kế chính sách cho 10 nhóm ngành, nhưng xuyên suốt 37 điều vẫn chưa có quy định cụ thể về ngành mũi nhọn.
Để tạo đột phá, đại biểu kiến nghị bổ sung vào Điều 5 cơ chế xác định lĩnh vực trọng điểm theo từng giai đoạn. Luật cần quy định rõ tiêu chí và chính sách ưu tiên cho tối đa 3–4 lĩnh vực trong mỗi chu kỳ 5 năm, kèm theo quy chế đánh giá để đưa những lĩnh vực không đạt mục tiêu ra khỏi danh sách ưu tiên.
Trước mắt, 3 nhóm lĩnh vực được đề xuất làm đầu tàu dẫn dắt toàn ngành gồm:
- Trò chơi điện tử và nội dung số.
- Điện ảnh và phim truyền hình.
- Âm nhạc, biểu diễn và công nghệ sự kiện.
Ngăn chặn vi phạm bản quyền trực tuyến và đổi mới phương thức hỗ trợ
Đối với lĩnh vực trò chơi điện tử và nội dung số, khả năng tiếp cận người dùng quốc tế đã được chứng minh qua quy mô lượt tải, nhưng cần tháo gỡ rào cản về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và nguồn vốn. Đại biểu đề nghị bổ sung các cơ chế đặc thù nhằm thực thi hiệu quả Luật Sở hữu trí tuệ, cho phép chặn nhanh các tên miền mới của những trang web vi phạm bản quyền, đồng thời cắt nguồn thu từ quảng cáo và cổng thanh toán của các trang vi phạm.
Về phân bổ ngân sách, đại biểu kiến nghị chuyển trọng tâm từ đầu tư hạ tầng cụm, khu sang hỗ trợ tài chính cho các sản phẩm trí tuệ của người Việt, thực hiện hỗ trợ các chi phí thực tế theo cơ chế trả sau khi đã có kết quả.
Đặt âm nhạc và biểu diễn trong nhóm ưu tiên gắn liền với công nghệ sự kiện, đại biểu liên hệ thực tiễn tại tỉnh Gia Lai – nơi có hai di sản được UNESCO vinh danh là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ. Đại biểu cho rằng các nghệ nhân gìn giữ di sản không cần thêm một khu đất ưu đãi, điều họ cần là câu chuyện văn hóa được kể trong một bộ phim, vang lên trong một ca khúc, hiện diện trong một trò chơi và được chi trả tiền bản quyền tương xứng.
Bảo đảm tính trung lập của chính sách thuế và giám sát thực thi
Liên quan đến chính sách ưu đãi thuế trong dự thảo Luật, đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, bảo đảm tính trung lập và hạn chế lồng ghép chính sách xã hội. Mọi ưu đãi cần hướng trúng vào các sản phẩm trọng điểm đạt tiêu chí luật định, đồng thời thống nhất đầu mối đánh giá, công nhận ở cấp Trung ương.
Nhằm ngăn ngừa tình trạng trục lợi chính sách, đại biểu đề xuất quy định tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và cơ chế thu hồi ưu đãi để kiểm soát chặt chẽ đối tượng thụ hưởng, tránh phát sinh các dự án bất động sản khoác áo văn hóa. Bên cạnh đó, Luật cần xác lập hệ thống chỉ tiêu cụ thể để đánh giá hiệu quả thực thi và mức độ đóng góp của công nghiệp văn hóa.
Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, thước đo thành công của Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không nằm ở số lượng khu được công nhận, mà ở việc người sáng tạo Việt Nam có thể sống được bằng nghề và đưa các giá trị văn hóa Việt Nam vươn ra thế giới. “Chọn đúng lõi, dồn đúng sức, đó là cách để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển”, đại biểu khẳng định.
