Ứng dụng công nghệ số và chăm sóc sức khỏe chủ động đang là hai xu hướng song hành trong đời sống hiện đại. Trong số phát sóng mới nhất trên THVL1, chương trình Lời Cảnh Báo đã phân tích ranh giới giữa việc ứng dụng AI tra cứu thông tin và hành vi tự điều trị y tế, đồng thời làm rõ cơ chế sinh học đằng sau trào lưu lạm dụng các sản phẩm hỗ trợ trí não.
AI trong y tế: Công cụ tham vấn thông tin không thể thay thế khám lâm sàng
Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiện nay có thể tổng hợp nhanh chóng các triệu chứng như sốt, phát ban hay đau đầu để đưa ra giả định bệnh lý. Mặc dù vậy, việc người dùng xem đây là “đơn thuốc điện tử” để tự điều trị đang đặt ra nhiều rủi ro khôn lường.
Dưới góc độ chuyên môn y khoa, BS.CKI Đặng Thị Oanh phân tích:
- Thiếu dữ liệu cá thể hóa: AI không sở hữu công cụ đo lường cận lâm sàng, không thể kiểm tra phản ứng dị ứng chéo, tiền sử bệnh nền cũng như chỉ số thể trạng thực tế của bệnh nhân.
- Nguy cơ che lấp bệnh cảnh cấp tính: Tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc kháng sinh theo đề xuất của AI dễ làm biến đổi triệu chứng điển hình (như trường hợp đau ruột thừa), dẫn đến chẩn đoán muộn và biến chứng nguy hiểm.
Chuyên gia khuyến cáo, AI chỉ nên dừng lại ở vai trò công cụ hỗ trợ người bệnh hệ thống hóa triệu chứng trước khi đến bệnh viện. Mọi chỉ định dùng thuốc bắt buộc phải do nhân sự y tế có chứng chỉ hành nghề trực tiếp thực hiện.
- Truy cập phóng sự: Chuyên đề Tự kê đơn thuốc bằng AI
Phân tích y học về hiện tượng lạm dụng thuốc tăng cường trí nhớ
Trước áp lực cạnh tranh trong học tập và công việc, nhu cầu cải thiện hiệu suất não bộ khiến nhiều người trẻ tìm đến các chế phẩm “tăng cường trí nhớ” được tiếp thị tràn lan trên không gian mạng.
Về mặt dược lý và sinh lý thần kinh:
- Không tồn tại “thuốc tăng thông minh”: Các sản phẩm này không có cơ chế giúp não bộ tiếp thu kiến thức vượt ngưỡng sinh lý bình thường.
- Phản ứng ngược về hệ thần kinh: Tự ý dùng thuốc kích thích hệ thần kinh trung ương dễ dẫn đến trạng thái lo âu, mất ngủ, tim đập nhanh và rối loạn cảm xúc. Lạm dụng kéo dài còn gây áp lực chuyển hóa nặng nề lên gan và thận.
Theo BS.CKI Trần Mai Hạnh Tiên, suy giảm khả năng tập trung ở người trẻ thực chất là phản ứng kiệt sức của não bộ do rối loạn nhịp sinh học và áp lực kéo dài. Việc tái lập chế độ dinh dưỡng giàu chất chống oxy hóa, duy trì vận động thể chất và giảm tải kích thích từ màn hình thiết bị số là phương pháp sinh học bền vững để duy trì hiệu suất tư duy.
- Truy cập phóng sự: Chuyên đề Lạm dụng thuốc tăng cường trí nhớ
Lịch phát sóng chương trình
- Chương trình: Lời Cảnh Báo
- Khung giờ: 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1
- Đơn vị phối hợp thực hiện: Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long & Jet Studio.
